Mối chúa là gì? Chúng có vai trò như thế nào?

Mối chúa là cá thể quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển của cả tổ mối. Hiểu rõ đặc điểm, vai trò và tập tính của chúng sẽ giúp bạn lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp, nâng cao hiệu quả diệt mối tận gốc. Hãy cùng Pest One tìm hiểu cách nhận biết và các phương pháp diệt mối tận gốc hiệu quả đang được áp dụng hiện nay.   

Cấu tạo của mối chúa

Mối chúa có cấu tạo cơ thể đặc biệt để đảm nhiệm vai trò sinh sản và duy trì sự phát triển của cả đàn mối. Những đặc điểm nổi bật gồm:

• Đầu nhỏ, ngực nhỏ nhưng phần bụng phát triển rất lớn do chứa cơ quan sinh sản. Khi trưởng thành, chiều dài cơ thể có thể đạt khoảng 10–15 cm tùy loài.
• Bộ phận sinh sản phát triển mạnh, giúp mối chúa liên tục đẻ trứng trong thời gian dài.
• Trọng lượng cơ thể có thể lớn gấp hàng trăm lần so với mối thợ.
• Tuổi thọ của mối chúa có thể lên đến 10–20 năm (tùy loài và điều kiện sống), cao hơn nhiều so với các cá thể khác trong tổ.
• Khi đạt giai đoạn sinh sản mạnh nhất, mối chúa có thể đẻ từ 8.000–10.000 trứng mỗi ngày, tương đương khoảng 5–7 trứng mỗi phút.

Khái quát về vai trò của mối chúa

Dưới đây là những vai trò nổi bật của mối chúa trong vòng đời của tổ mối. 

Đảm nhiệm chức năng sinh sản

Đây là loại mối quan trọng bật nhất trong một quần thể. Muốn có sự duy trì và phát triển của tổ mối này cần phải đảm bảo tốt sự an toàn cho mối chúa. Một tổ mối có thể có một hoặc nhiều con mối chúa.

Nói không ngoa khi người ta cho rằng mối chúa chính là cỗ máy đẻ. Trong suốt từ 5 đến 10 năm vòng đời của mình, mối chúa chỉ có một tác dụng duy nhất chính là đẻ trứng. 

Sự hình thành của mối chúa

Tổ mối chỉ được thành lập khi một con mối có khả năng sinh sản tham gia vào cuộc giao phối. Không giống như mối lính và mối thợ mối sinh sản có cánh và có màu sẫm. Sau khi hoàn tất quá trình giao phối chúng sẽ tìm một nơi để đậu xuống và cánh bị rụng đi. Sau cùng chúng sẽ phát triển thành mối chúa và mối vua bên trong tổ.   

Quá trình sinh sản và phát triển của một tổ mối

Mối chúa chịu trách nhiệm đẻ trứng duy trì nòi giống và sự phát triển cho cả tổ.

Sau khi đã kết nối với một con đực con mối chúa này sẽ tìm kiếm vị trí thích hợp để làm tổ sau đó đẻ trứng. Sau một thời gian nhất định lứa trứng này sẽ nở ra và chính là lứa mối thợ đầu tiên của tổ. Đám mối thợ này sẽ có vai trò chăm sóc cho mối chúa và mối vua. Chúng sẽ tạo nên ngôi nhà của mối bằng cách làm thành các lỗ nhỏ. Sau khi mối chúa đẻ trứng xong chúng mang trứng đến phòng ấp.

Thời gian đầu có thể là là mối chúa đẻ không nhiều nhưng sau đó cần thiết phải duy trì khả năng đẻ trứng mối chúa sẽ đẻ ra các con mối chúa dự bị khác. Những con mối dự bị này có thể tìm đến mối đực có khả năng sinh sản sau đó tiếp tục vòng tuần hoàn. Nhờ vậy mà kích thước của tổ mối sẽ tăng dần lên.

Đặc điểm sinh học và tập tính của mối chúa

Dưới đây là những đặc điểm sinh học và tập tính của mối chúa:

Nơi mối chúa thường xuất hiện

Tổ mối được xây dựng với trung tâm là căn phòng bí mật của nữ hoàng. Mối vua (mối đực) cũng sống bên cạnh cô, tạo ra sự ngột ngạt trong một không gian nhỏ với hàng nghìn con mối. Căn phòng dành cho mối chúa là trung tâm của tổ, khiến cho việc tìm kiếm và quan sát chúng rất khó khăn.

Mối chúa bên trong căn phòng được chăm sóc bởi mối thợ, chúng dọn dẹp tổ và mang trứng mới đẻ đến một nơi khác để ấp nở. Để ra lệnh cho mối thợ, mối chúa tiết ra một chất lỏng để mối thợ liếm vào và thực hiện nhiệm vụ.

Toàn bộ thuộc địa mối được xây dựng xung quanh mối chúa. Mối vua cũng sống bên cạnh mối chúa. Vị trí mối chúa sinh sống ở nằm ẩn sâu bên trong trung tâm của tổ mối khu vực hoàng cung tổ. Mắt thường không thể nhìn thấy được tổ mối chúa trong công trình nhà ở. Để bắt được mối chúa rất khó, trừ khi bạn sẽ phải xác định hoàng cung mối chúa sinh sống đào vào đúng gian mối chúa đang sống. Mối chúa tuy béo tốt nhưng có điểm yếu là khi bị bắt ra khỏi tổ vài phút chúng chết ngay.

 

Mối chúa ăn gì?

Mối chúa được cho ăn bởi mối thợ. Mối thợ đi ra ngoài tìm gỗ để nhai và biến gỗ thành Cellulose mang về cho mối chúa và các thành viên khác. Đó là lý do tại sao đồ gỗ nhà bạn bị mối ăn. 

Mối chúa với cơ thể khổng lồ không thể tự đi tìm kiếm thức ăn. Mối thợ mang thức ăn về cho nữ hoàng và cô chỉ việc sản xuất trứng.

Điều gì xảy ra khi mối chúa chết?

Mối chúa sẽ chết vào một thời điểm nào đó. Mối thợ vẫn sẽ tiếp tục công việc vốn dĩ của mình. Việc sản xuất trứng sẽ bị dừng lại và tổ sẽ bị tan rã. Tuy nhiên, trước khi chết, mối chúa có thể tạo ra một mối chúa khác để đảm nhận vị trí của mình. 

Các loại mối thường gặp

Mối gỗ khô

Mối gỗ khô chính là thủ phạm gây nên các thiệt hại cho những kiến trúc vật dụng làm bằng gỗ. Chúng thường lựa chọn thân gỗ để làm tổ đồng thời hấp thụ nước bên trong gỗ và môi trường ẩm thấp để phát triển. Vì thường được đục khoét bên trong nên trên cơ bản rất khó để phát hiện. Khi đã phát hiện thì bên trong lòng gỗ đã bị hư hỏng nặng. Chính vì vậy cần phải chú ý những góc khuất để đảm bảo rằng mối gỗ khô không phát triển và tấn công. 

Xem thêm: Các loài côn trùng lạ nhất thế giới 

Mối gỗ ẩm

Mối gỗ ẩm thường xuất hiện ở những cây gỗ đã bị chết. Tại những công trình ẩm thấp hoặc có tuổi thọ lâu năm bạn sẽ dễ dàng phát hiện loài mối này. Chúng có kích thước lớn hơn so với mối gỗ khô cũng vì vậy mà sức tàn phá cũng lớn hơn. 

Mối đất

Giống như tên gọi của mình, loài mối này sẽ làm tổ ở dưới đất. Thông thường là dưới các công trình, nếu trong thời gian dài không phát hiện sẽ dễ gây ra hiện tượng sụt lún. Trong một thời gian ngắn chúng có thể làm rộng lãnh thổ của mình và đây ảnh hưởng cực lớn đến công trình. Tổ mối có thể có độ rộng rất lớn lên đến vài chục mét. 

Vì sao cần tiêu diệt mối chúa để diệt mối tận gốc?

Mối chúa là cá thể duy trì sự tồn tại của cả tổ mối. Muốn xử lý mối tận gốc và hạn chế tái phát, việc tiêu diệt chúng là điều bắt buộc.

• Là nguồn sinh sản của cả tổ: Chúng có thể đẻ hàng nghìn trứng mỗi ngày, liên tục bổ sung mối thợ và mối lính.
• Ngăn tổ mối phục hồi: Chỉ diệt mối thợ không đủ hiệu quả vì tổ mối vẫn tiếp tục phát triển nếu mối chúa còn sống.
• Hạn chế tái phát: Khi chúng bị tiêu diệt, tổ mối mất khả năng sinh sản và sẽ dần bị loại bỏ hoàn toàn.

Các phương pháp diệt mối tận gốc hiệu quả hiện nay

Phương pháp hộp nhử mối (PMC 90)

Bước 1: Đặt hộp nhử mối

Kỹ thuật viên xác định chính xác đường đi của mối và đặt hộp nhử tại những vị trí phù hợp để thu hút mối thợ tập trung. Hộp nhử được cố định trong khoảng 10 – 14 ngày và không được di chuyển để đảm bảo hiệu quả. 

Bước 2: Xử lý thuốc lây lan

Sau khi đặt hộp nhử đủ thời gian, mối sẽ tập trung với số lượng lớn bên trong hộp. Kỹ thuật viên tiến hành xử lý bằng thuốc diệt mối có cơ chế lây lan. Mối sẽ mang thuốc về tổ và truyền cho các cá thể khác, bao gồm cả mối chúa, từ đó tiêu diệt toàn bộ đàn mối. 

Bước 3: Thu dọn và phòng ngừa

Sau 5 – 7 ngày, khi đàn mối đã bị tiêu diệt là lúc kỹ thuật viên quay trở lại thu dọn hộp nhử, vệ sinh đồng thời phun thuốc phòng chống cho khu vực vừa diệt mối và phun mở rộng nếu khách hàng có nhu cầu.

Công nghệ diệt mối Nhật Bản (Xterm)

Bước 1: Khảo sát hiện trạng

Kỹ thuật viên tiến hành khảo sát để xác định loài mối và khu vực mối đang hoạt động. Dựa trên kết quả khảo sát, kỹ thuật viên xây dựng phương án xử lý và tính toán số lượng trạm bả cần lắp đặt. 

Bước 2: Lắp đặt hệ thống bả

Sau khi xác định vị trí và số lượng trạm diệt mối, ta tiến hành công tác đặt bả diệt mối. Người đặt trạm sử dụng găng tay và tuân thủ quy trình vệ sinh, hạn chế mùi lạ để tránh làm ảnh hưởng đến khả năng mối tiếp cận và ăn bả. 

Bước 3: Đặt trạm mối

Chúng ta cần tháo mồi bả khỏi vỏ trạm, thêm vào 25ml nước cho mồi bả có độ ẩm. Sau đó cố định hộp trạm bả vào các vị trí thuận lợi cho mối ăn bả rồi niêm phong trạm bả lại. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và mật độ mối nhiều, có thể sử dụng hai hộp mồi trong cùng 1 trạm.

Bước 4: Giám sát và kiểm tra

Chúng ta cần kiểm tra trạm bả diệt mối sau 3 ngày: 

• Nếu mối không ăn: Không nên điều chỉnh lại trạm bả vì có thể mối chưa phát hiện ra thức ăn đã xâm nhập vào.
• Nếu mối ăn tốt: Kiểm tra độ ẩm có đủ không và bổ sung độ ẩm cần thiết cho bả.

Sau khi điều chỉnh mối vào ăn tốt sau 1 – 2 tuần, ta kiểm tra tiếp độ ẩm, mồi ăn của trạm và bổ sung thêm thêm nếu hết. Tình trạng mối vào ăn bả có các hiện tượng sau:

• Mắt suy yếu , bò chậm chạp lang thang bên trạm.
• Thân chuyển màu, số lượng mối vào ăn trạm giảm dần.
• Trạm mọc nấm.

Bước 5: Thu hồi trạm

Nếu kiểm tra không còn thấy xuất hiện mối ăn vào bả ăn trạm, không còn mối hoạt động, ta tiến hành thu dọn bả và xử lý theo quy định đối với thuốc bảo vệ thực vật, tuyệt đối không tái sử dụng.

Khi nào nên thuê dịch vụ diệt mối chuyên nghiệp?

Bạn nên thuê dịch vụ diệt mối chuyên nghiệp khi tình trạng mối vượt quá khả năng xử lý tại nhà hoặc đã có dấu hiệu gây hư hại nghiêm trọng.

• Phát hiện tổ mối nằm sâu trong công trình: Tổ mối bên trong tường, sàn hoặc móng nhà rất khó tiếp cận nếu không có thiết bị và kỹ thuật chuyên dụng.
• Mối xuất hiện ở nhiều vị trí: Mối xuất hiện tại nhiều khu vực có thể cho thấy tổ mối đã phát triển lớn hoặc đã phân đàn.
• Đồ gỗ bị hư hại nghiêm trọng: Nội thất, cửa, tủ hoặc kết cấu gỗ bị rỗng, mục là dấu hiệu cần xử lý càng sớm càng tốt.
• Đã tự diệt nhưng mối vẫn quay lại: Nếu mối tái phát sau nhiều lần xử lý, bạn nên áp dụng các phương pháp diệt mối chuyên nghiệp để loại bỏ tận gốc mối chúa và toàn bộ tổ mối.

Mối chúa là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của cả tổ mối. Muốn xử lý mối tận gốc, bạn cần áp dụng đúng phương pháp hoặc lựa chọn đơn vị có chuyên môn. Nếu bạn cần tư vấn hoặc sử dụng dịch vụ diệt mối chuyên nghiệp, hãy liên hệ Pest One qua Hotline 028 7303 9929 – 0933 25 8486 để được khảo sát miễn phí, đề xuất giải pháp phù hợp và xử lý hiệu quả cho từng công trình.