Quy trình phòng chống mối cho công trình xây dựng

Mối thuộc loài côn trùng có khả năng gây hại nghiêm trọng cho các công trình xây dựng, đe dọa đến sự an toàn và độ bền vững của nhà cửa. Do đó, để bảo vệ an toàn cho công trình việc áp dụng quy trình phòng chống mối cho công trình xây dựng hiệu quả là vô cùng cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu các biện pháp xử lý theo tiêu chuẩn, quy trình thi công và giải pháp phòng chống mối hiệu quả tại Pest One. 

Tại sao chúng ta cần phòng chống mối công trình xây dựng?

Mối là côn trùng gây hư hại nghiêm trọng cho công trình xây dựng, đặc biệt tại các hạng mục sử dụng gỗ hoặc tiếp xúc trực tiếp với nền đất. Chủ động phòng chống mối cho công trình xây dựng giúp giảm nguy cơ mối xâm nhập, bảo vệ kết cấu và tiết kiệm chi phí sửa chữa về lâu dài.

Tác hại của mối đối với công trình xây dựng

Gỗ xuất hiện ở nhiều hạng mục như cửa, trần, mái, sàn và nội thất – chính là nguồn thức ăn chính của mối. Nếu không phát hiện kịp thời, mối có thể:

• Làm hư hỏng cửa, trần, sàn và nội thất bằng gỗ.
• Gây suy giảm độ bền của kết cấu công trình.
• Mở rộng phạm vi phá hoại và làm tăng chi phí sửa chữa.

Tầm quan trọng của phòng chống mối công trình xây dựng

Áp dụng biện pháp phòng chống mối ngay từ đầu giúp bảo vệ công trình, kéo dài tuổi thọ và giảm đáng kể chi phí bảo trì trong quá trình sử dụng.

• Ngăn mối xâm nhập: Xử lý nền móng và khu vực có nguy cơ cao trước khi thi công.
• Tiết kiệm chi phí: Giảm chi phí diệt mối, sửa chữa và thay thế vật liệu hư hỏng.
• Thi công thuận lợi: Dễ tiếp cận nền móng và các vị trí cần xử lý khi công trình chưa hoàn thiện.
• Bảo vệ công trình lâu dài: Nhiều công nghệ phòng chống mối hiện nay có thể duy trì hiệu quả trong nhiều năm nếu thi công đúng kỹ thuật.

Biện pháp thi công chống mối công trình xây dựng (Theo TCVN 7958:2008)

Sở Xây dựng đã biên soạn và tóm tắt các biện pháp chống mối trong Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 7958:2008. Theo đó, tất cả các công trình xây dựng đều bắt buộc phải thi công các biện pháp này và phân loại công trình thành các nhóm A, B, C, D. Công Ty Cổ Phần Thương Mại Dịch Vụ Pest One Việt Nam sẽ giải thích chi tiết hơn các nội dung này để bạn hiểu rõ hơn.

Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định phương pháp phòng chống mối công trình xây dựng mới sử dụng vật liệu chứa xenlulo làm kết cấu, bao gồm:

• Công trình có vật liệu, tài liệu chứa xenlulo. Ví dụ như gỗ, giấy, tre,…
• Công trình không áp dụng: Đê, đập, cây trồng.

Loại mối cần chú ý: Mối đất (Odontotermes hainanesis), mối gỗ khô (Cryptotermes domesticus Haviland), mối nhà (Coptotermes formosanus Shiraki) và một số loài mọt cánh cứng (Coleoptera). 

Yêu cầu phòng chống mối cho công trình xây dựng được phân loại thành 4 loại:

Loại yêu cầu	Nội dung
A	Đây là các công trình cao tầng, có niên hạn sử dụng từ 100 năm trở lên như: Bảo tàng Thư viện Các cơ sở lưu trữ Cơ quan văn phòng Các công trình về văn hóa lịch sử Các nhà máy sản xuất, kho chứa hoặc sử dụng các sản phẩm quý hiếm có chứa xenlulo cũng thuộc Loại A. Mức độ phòng chống mối: Mức độ cao nhất.
B	Công trình thuộc Loại B gồm những công trình có niên hạn sử dụng từ 50 năm đến dưới 100 năm. Đối với loại công trình này, tuổi thọ dự kiến và độ quan trọng của công trình sẽ được xem xét một cách cẩn thận.  Mức độ phòng chống mối: Mức độ khá.
C	Các công trình thuộc Loại C có niên hạn sử dụng từ 20 năm đến dưới 50 năm. Đây là loại công trình bao gồm những ngôi nhà ít tầng xây dựng tại các vùng có hoạt động của mối.  Mức độ phòng chống mối: Trung bình.
D	Loại D áp dụng cho các công trình ít quan trọng, được xây dựng tại các khu vực địa lý không có hoạt động của mối. Cụ thể, đây là loại công trình như nhà máy sản xuất, kho chứa hàng sử dụng các vật liệu kết cấu không chứa xenlulo.  Mức độ phòng chống mối: Thấp nhất.

Khảo sát tìm kiếm mối

Đối với công trình thuộc Loại A, B và C, người thực hiện khảo sát cần có kiến thức về sinh học các loài mối, kinh nghiệm trong phòng chống mối, khả năng xác định chính xác loài gây hại. Người này cũng cần nhận biết hoạt động mối trong khu vực lân cận theo hướng dẫn Phụ lục A.

Quá trình khảo sát yêu cầu xem xét kỹ lưỡng các công trình trên cùng khu đất để đánh giá môi trường mối hoạt động. Sau đó, lập báo cáo tóm tắt các loài mối chủ yếu cùng tên giống và loài cụ thể. Điều này giúp bạn lựa chọn và áp dụng biện pháp phòng chống mối cho công trình xây dựng hiệu quả.

Thiết kế phòng chống mối

Để thiết kế hệ thống phòng chống mối hiệu quả cho các loại công trình A, B, C, hệ thống có thể biến đổi tùy theo mức độ khác nhau của từng loại công trình. Tuy nhiên, hệ thống thiết kế cần đảm bảo ít nhất các yếu tố sau:

• Báo cáo tình hình mối gây hại: Đây là bước then chốt nhất giúp cung cấp cái nhìn tổng quan về mức độ ảnh hưởng của mối tại công trình.
• Các biện pháp xử lý mối: Bao gồm xử lý mối và loại bỏ hết các gốc rễ của cây cối cũng như xử lý rác thải có chứa xenlulo.
• Lựa chọn phương pháp phòng chống mối: Dựa trên điều kiện cụ thể của công trình để lựa chọn phương pháp phòng chống mối công trình phù hợp.
• Lập kế hoạch thực hiện: Dự kiến thời gian và lên kế hoạch để thực hiện các biện pháp phòng và diệt mối, ưu tiên thực hiện trước khi phá dỡ và xây dựng, đặc biệt quan tâm các giai đoạn xây dựng móng tường, móng nền tầng trệt hoặc hầm nền.
• Sơ đồ phòng chống mối: Thiết lập một sơ đồ chi tiết gồm các biện pháp như xử lý mặt nền, chân tường cũng như lắp đặt hàng rào phòng mối bên trong và bên ngoài công trình.

>>> XEM NGAY: Dịch vụ diệt mối tại nhà tận gốc 100% 

Các biện pháp phòng chống mối cho công trình xây dựng

Dựa trên những quy định phòng chống mối cho công trình xây dựng trong TCVN, Pest One đã và đang áp dụng 5 biện pháp chống mối cho các công trình, bao gồm:

Phòng chống mối bằng phương pháp kết hợp

Quy định chung:

• Trong giai đoạn xây dựng móng và nền, bạn cần phải thu dọn mọi vật liệu xây dựng xung quanh khu vực móng và mặt nền, đặc biệt làm sạch các khe lún hoặc khe co giãn ở chân tường.
• Khi đổ bê tông tại chỗ, bạn cần lựa chọn vật liệu không chứa xenlulo để lấp đầy khe hở, loại bỏ khả năng mối xâm nhập. Vật liệu gỗ cần được xử lý chống mối trước khi sử dụng.
• Với việc sử dụng gỗ hoặc tre, chúng cần được xử lý bằng thuốc chống mối trước khi sơn hoặc phủ vecni. Gỗ yêu cầu bảo quản phải được xử lý kỹ trước khi sử dụng.

Cụ thể:

• Đối với công trình loại C, B, A cần đáp ứng các yêu cầu riêng về lớp vữa, trát bê tông, trát xi măng, hàng rào chống mối… tương ứng với từng loại công trình khác nhau.
• Lưu ý thiết kế, hợp đồng, giám định, nghiệm thu đầy đủ khi sử dụng phương pháp này.

Phòng chống mối công trình bằng thuốc

Để đảm bảo công trình được bảo vệ hiệu quả, việc bạn lập kế hoạch và thi công phòng chống mối bằng thuốc cần được tiến hành cẩn thận và chi tiết như sau:

• Trước tiên cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng và đơn vị phòng chống mối. Mục đích là để các bên hiểu rõ lịch trình công việc, tránh chồng chéo.
• Trong quá trình chuẩn bị mặt bằng, nếu bạn phát hiện tổ mối cần đào sâu hơn và xử lý bằng thuốc diệt mối. Mọi dấu hiệu mối đều cần được loại bỏ trước các công đoạn khác.
• Loại bỏ mọi nguồn thức ăn dự phòng của mối như vật liệu có xenlulo để hạn chế khả năng con mối quay trở lại và bảo vệ công trình.

Để bảo vệ công trình khỏi mối xâm nhập, bạn cần thực hiện biện pháp phòng chống bằng thuốc theo quy trình sau:

Vị trí	Cách thực hiện
Mặt ngoài và mặt trong tường móng	Phun thuốc dạng lỏng lên cả mặt trong và ngoài tường móng để tạo lớp màng ngăn chặn mối. Sử dụng thuốc chống mối dạng lỏng, phun từ 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau 15 đến 20 phút.
Bên trong hàng rào ngầm	Đào rãnh sát chân tường rộng 30 cm, sâu 10 cm. Tạo lỗ sâu 15 – 25 cm, cách nhau 5 cm, số lượng 15 – 20 lỗ/m². Phun hoặc đổ dung dịch thuốc vào rãnh và lỗ, sau đó lấp đất lại. Đối với thuốc dạng bột: Trộn thuốc với đất đào lên, lấp lại vào rãnh.
Mặt nền	Phun hoặc tưới dung dịch thuốc phòng chống mối lên mặt nền trước khi đổ vữa. Đối với thuốc dạng bột: Rải và san đều thuốc trên mặt nền trước khi đổ vữa.
Chân tường trong, ngoài công trình và phần tường tiếp giáp với các khuôn cửa gỗ	Phun thuốc phòng chống mối trước khi trát vữa trong, ngoài công trình. Phun thuốc vào phần tường tiếp giáp với khuôn cửa gỗ để tạo màng kín. Phun sương dung dịch thuốc từ 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau 15 đến 20 phút.
Hàng rào	Đào rãnh quanh tường móng rộng 50 cm, sâu 5 – 10 cm. Tạo lỗ sâu 30 – 40 cm, cách nhau 5 cm, số lượng 15 – 20 lỗ/m². Phun hoặc đổ dung dịch thuốc vào rãnh và lỗ, sau đó lấp đất lại. Đối với thuốc dạng bột: Trộn thuốc với đất đào lên, lấp lại vào rãnh.
Các mặt tường bên trong của tầng hầm	Phun dung dịch thuốc phòng chống mối lên các mặt tường trong và tường ngăn trước khi trát vữa.
Sàn tầng hầm và sàn tầng trệt	Phun hoặc tưới dung dịch thuốc phòng chống mối lên bề mặt sàn trước khi lát gạch hoặc làm phẳng. Phun hoặc tưới thuốc từ 2 đến 3 lần.

Lưu ý:

• Sử dụng đúng loại thuốc chống mối phù hợp với từng vị trí.
• Thực hiện đúng quy trình và liều lượng thuốc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Nên tham khảo ý kiến của chuyên gia để có biện pháp phòng chống mối hiệu quả nhất.

Diệt các tổ mối trong nền đất và công trình cũ

Mục đích: Loại bỏ các tổ mối đã tồn tại trong nền đất và công trình.

Điều kiện: Trước khi khởi công xây dựng hoặc cải tạo công trình cũ, cần xử lý triệt để các tổ mối cũ và mới được hình thành.

Cách thức: 

• Thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng chống mối theo TCVN 8268:2017 như xử lý nền đất, tường móng, sàn…
• Đảm bảo loại bỏ mọi tổ mối trước khi thi công. 
• Quy trình này bảo vệ cấu trúc, gia tăng tuổi thọ công trình. 
• Chỉ được phép xây dựng sau khi hoàn thành xử lý tổ mối.

Phòng chống mối công trình bằng hệ thống lưới thép không gỉ

Mục đích: Ngăn ngừa hiệu quả sự xâm nhập và phá hoại của mối, bảo vệ công trình, môi trường. Lưới thép không gỉ có độ bền cao, chống ăn mòn, tiết kiệm chi phí.

Cách tiến hành:

• Sử dụng lưới thép không gỉ chất lượng, tối thiểu đường kính 0,16mm, kích thước mắt 0,72mm x 0,49mm.
• Lắp đặt lưới ngay từ khởi công, tạo ngăn cách nền – công trình, tránh xâm nhập của mối.
• Kết hợp lưới thép với tấm bê tông mác 200, tăng cường khả năng chống mối, độ bền.
• Tránh tiếp xúc với kim loại có hại gây ăn mòn.
• Xác định khu vực lắp đặt lưới theo quy định phòng chống mối.

Biện pháp chống mối công trình bằng hệ thống trạm bả

Mục đích: Kiểm soát và ngăn chặn mối ngay từ khi xuất hiện gần công trình bằng hệ thống trạm bả.

Yêu cầu:

• Mỗi trạm bả thu hút và tiêu diệt mối ít nhất 3 tháng.
• Có khả năng loại bỏ tổ mối khi mối chạm vào 1 trạm bả.
• Hệ thống gồm 2 lớp: ngoài (ít nhất 1 hàng trạm bả quanh công trình) và trong (trạm bả độc lập ở nơi tập trung mối).
• Đặt trạm bả tại vị trí mối thường đi qua để xâm nhập hoặc tìm thức ăn, tối ưu khả năng bắt và tiêu diệt mối.

Cách tiến hành:
Để bảo vệ công trình hiệu quả khỏi mối xâm nhập, cần lắp đặt hệ thống trạm bả theo các bước sau:

1. Lắp đặt lớp trạm bả bên ngoài

• Vị trí: Sắp xếp trạm bả thành hàng quanh công trình, cách tường móng 0,3 – 0,6 mét.
• Khoảng cách giữa các trạm: Từ 1 – 5 mét, tốt nhất là 2 – 3 mét.
• Khu vực quan trọng: Lắp đặt 2 – 3 hàng trạm bả tại khe lún, đường ống kỹ thuật, gốc cây cảnh, gốc cây thân gần chân tường.
• Tầng trệt và tầng thượng: Khoảng cách giữa các trạm bả tuân theo quy định phòng chống mối trong công trình (không dưới 5 mét, không quá 10 mét).

Lưu ý:

• Lắp đặt trạm bả sau khi hoàn thiện phần áo tường.
• Kết hợp trạm bả với các biện pháp phòng chống khác.

2. Vị trí xung yếu

• Chú trọng: Khu vực có đường ống kỹ thuật đi vào công trình, khe lún, gốc cây thân gỗ, gốc khóm cây cảnh trong phạm vi 3 mét sát chân tường.
• Lắp đặt: 2 – 3 hàng trạm bả để tăng cường hiệu quả chống mối.

3. Lắp đặt trạm bả độc lập

• Mục đích: Ngăn chặn mối tại khu vực cụ thể có nguy cơ cao.
• Kiểm tra và bảo dưỡng: Cần tiến hành định kỳ là khoảng 3 tháng/lần.
• Khôi phục/thay thế: Khi phát hiện mối xâm nhập hoặc hệ thống bị vi phạm.
• Lưu ý: Cân nhắc mỹ quan công trình khi lắp đặt trạm bả.

4. Lắp đặt lớp trạm bả bên trong

• Vị trí: Tầng trệt, tầng thượng (có trần bê tông, khu vực trồng cây trên sân thượng).
• Khu vực quan trọng: Gần khung cửa, trụ bê tông, cầu thang, hộp kỹ thuật, đường dây điện, bồn đất trồng cây.
• Mục đích: Ngăn chặn mối xâm nhập và bảo vệ cấu trúc công trình.
• Khoảng cách: Giữa các trạm bả tuân theo quy định phòng chống mối trong công trình (không dưới 5 mét, không quá 10 mét).
• Lưu ý:
• Lắp đặt trạm bả sau khi hoàn thiện phần áo tường.
• Kết hợp trạm bả với các biện pháp phòng chống khác.
• Kiểm tra định kỳ 3 tháng, khôi phục/thay thế khi cần thiết.

>>> THAM KHẢO NGAY: Mối gây ra những tác hại gì cho đời sống?

Quy trình xử lý phòng chống mối công trình tại Pest One

Trước khi tiến hành phòng chống mối, kỹ thuật viên khảo sát toàn bộ khu vực xây dựng để xác định sự hiện diện của tổ mối. Nếu có thể tiếp cận trực tiếp, tổ mối sẽ được đào và xử lý triệt để.

Trong trường hợp nền đất có nhiều tổ mối hoặc không thể đào bỏ hoàn toàn, kỹ thuật viên sử dụng các loại thuốc diệt mối chuyên dụng như Lenfos, Agenda hoặc Map Sedan theo đúng tỷ lệ pha của nhà sản xuất để xử lý trước khi thi công.

Lần 1: Xử lý phòng chống mối lần 1 sau khi đan sắt móng xong:

Sau khi đan cốt thép móng, kỹ thuật viên tiến hành phun hoặc tưới thuốc phòng chống mối dọc theo móng và các chân cột của công trình.

• Hóa chất sử dụng: Termize 200SC, Mythic hoặc sản phẩm tương đương.
• Tỷ lệ pha: 1,2% (Riêng đối với Agenda là 2,5%) .
• Lượng sử dụng: Khoảng 5 lít dung dịch cho mỗi mét dài móng hoặc 15 lít cho mỗi chân cột.

Lần 2: Xử lý mối, phòng chống mối lần 2 sau khi vừa đầm nền xong :

Sau khi hoàn thiện nền đất và trước khi đổ bê tông nền hoặc lát nền, kỹ thuật viên tiếp tục xử lý để tạo lớp bảo vệ chống mối.

• Đối với công trình có tầng hầm: Xử lý trước khi đổ bê tông tầng hầm.
• Đối với công trình không có tầng hầm: Xử lý trước khi cán nền hoặc lát gạch.

• Hóa chất sử dụng: Termize 200SC, Mythic, Agenda hoặc sản phẩm tương đương.
• Tỷ lệ pha: 1,2% (Agenda pha 2,5%).
• Lượng sử dụng: Khoảng 5 lít dung dịch cho mỗi mét vuông nền.
• Ngoài ra đối với bước này chúng ta có thể dùng loại thuốc phòng chống mối PMS (dạng bột) rải đều 1 đến 2kg cho 1 mét vuông.

Nội dung quản lý công tác phòng chống mối công trình xây dựng

Để công tác phòng chống mối đạt hiệu quả, các bên tham gia dự án cần phối hợp và thực hiện đúng trách nhiệm theo quy định. Dưới đây là nhiệm vụ của từng đơn vị trong quá trình triển khai. 

Đối với chủ đầu tư

Chủ đầu tư là bên có vai trò quan trọng bậc nhất trong việc lập kế hoạch và đảm bảo hiệu quả công tác phòng chống mối cho dự án xây dựng của mình. Cụ thể:

• Chủ đầu tư có trách nhiệm phân tích điều kiện dự án, xác định mức độ quan trọng và rủi ro từ nguy cơ mối để xây dựng quy trình, biện pháp phòng chống phù hợp.
• Trong quá trình lập dự án, chủ đầu tư phải lựa chọn đơn vị tư vấn có năng lực thiết kế biện pháp đảm bảo hiệu quả phòng chống mối cho công trình xây dựng.
• Kiểm tra chất lượng các thiết bị, vật tư, hóa chất sẽ sử dụng cho công tác này.
• Giám sát toàn bộ quá trình thi công, thử nghiệm để đảm bảo thực hiện đúng yêu cầu.
• Tổ chức nghiệm thu, bảo hành sau thi công theo quy định.

Đối với nhà thầu thiết kế

Nhà thầu thiết kế chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả của phương án thiết kế và phải bồi thường thiệt hại nếu sử dụng sai. Nội dung hồ sơ đối với nhà thầu thiết kế bao gồm:

• Báo cáo tình hình phá hoại của mối tại khu vực.
• Các biện pháp xử lý, diệt mối, thu gom chất dinh dưỡng của mối.
• Xử lý chống mối đối với các chi tiết bằng gỗ.
• Phương pháp phòng chống mối và mọt.
• Thuyết minh cụ thể các nội dung, giải pháp thực hiện.
• Kế hoạch, tiến độ thực hiện.
• Sơ đồ, vị trí cần xử lý.
• Thông số kỹ thuật cùng với việc xử lý kỹ thuật.
• Dự trù kinh phí thực hiện.

Đối với nhà thầu xây dựng

Nhà thầu thi công phòng chống mối công trình có trách nhiệm:

• Xuất trình hồ sơ, chứng chỉ chất lượng các thuốc phòng chống mối cho chủ đầu tư, đơn vị giám sát.
• Lập kế hoạch, biện pháp và tiến độ thi công.
• Ghi chép nhật ký quá trình thi công, sử dụng thuốc phòng chống mối.
• Báo cáo tiến độ thi công và yêu cầu chủ đầu tư tổ chức giám sát, nghiệm thu kịp thời.
• Chất lượng thi công phải đảm bảo theo yêu cầu thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật; chịu trách nhiệm về chất lượng công trình.

Trên đây là tất cả những thông tin bạn cần biết về quy trình phòng chống mối cho công trình xây dựng theo quy định Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 7958:2008 do Pest One tổng hợp. Nếu quý khách đang có nhu cầu triển khai phòng chống mối cho dự án của mình, vui lòng liên hệ với Pest One qua số hotline 02873.039.929 hoặc ebsite https://pestone.vn/ để được tư vấn và hỗ trợ.